Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın 2026 yılı üçüncü Enflasyon Raporu’na göre mart ayında devreye alınan eşel mobil uygulaması, uluslararası petrol fiyatlarındaki artışların akaryakıt fiyatlarına yansımasını önemli ölçüde sınırladı.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), 13 Ağustos’ta yayımladığı 2026-III dönemi Enflasyon Raporu’nda mart ayında devreye alınan eşel mobil uygulamasının akaryakıt fiyatlarına etkisini ayrıntılı verilerle değerlendirdi.
Raporda, jeopolitik gerilimler nedeniyle yükselen petrol fiyatlarının tüketici enflasyonuna etkisini azaltmak amacıyla uygulamaya alınan sistemin, fiyat geçişkenliğini önemli ölçüde frenlediği belirtildi.
Akaryakıt artışı yüzde 15,5’te kaldı
TCMB’nin karşıt senaryo analizine göre, Şubat-Temmuz 2026 döneminde akaryakıt fiyatları yüzde 15,5 arttı.
Merkez Bankası, eşel mobil uygulaması olmasaydı aynı dönemde artışın yüzde 34’e kadar ulaşabileceğini hesapladı.
Buna göre uygulama, uluslararası petrol fiyatlarındaki yükselişin önemli bir bölümünü maktu özel tüketim vergisi (ÖTV) üzerinden karşılayarak pompa fiyatlarına yansımasını sınırladı.
Vergi karşılama oranı düşürüldü
Raporda, 3 Temmuz 2026’da yapılan düzenlemeyle rafineri fiyatlarındaki artışın ÖTV üzerinden karşılanma oranının kademeli olarak azaltıldığı ifade edildi.
Buna göre:
- Uygulamanın başlangıcında: yüzde 75
- Temmuz 2026’da: yüzde 50
- Ağustos-Eylül döneminde: yüzde 25
- 1 Ekim 2026 itibarıyla: uygulama tamamen sona erecek
TCMB ayrıca, rafineri fiyatlarında düşüş olması halinde indirim kadar ÖTV artışı yapılacağını belirtti.
Motorinde de vergi düzenlemesi yapıldı
Raporun ikinci bölümünde, motorine yönelik maktu vergilerin yeniden belirlendiği kaydedildi.
Temmuz ayında altı aylık Yİ-ÜFE artışının ima ettiği vergi güncellemesinin uygulanmaması, motorin fiyatlarındaki artışları sınırlayan unsurlar arasında gösterildi.
Bununla birlikte, yeniden yükselişe geçen ham petrol fiyatları ile eşel mobilden kademeli çıkış sürecinin, enflasyon üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturduğu vurgulandı.
Enerjiyle sınırlı değil
TCMB, akaryakıt fiyatlarının etkisinin yalnızca enerji grubuyla sınırlı kalmadığını belirterek şu alanlara dikkat çekti:
- Ulaştırma
- Lojistik
- Gıda
- Diğer maliyet kalemleri
Raporda, akaryakıt maliyetlerindeki değişimlerin fiyatlama davranışları üzerinde de etkili olduğu ifade edildi.
“Dezenflasyon süreci için önemli”
Merkez Bankası, önümüzdeki dönemde akaryakıt fiyatlarının ılımlı seyretmesinin dezenflasyon süreci açısından kritik önem taşıdığını vurguladı.
Raporda, enerji fiyatlarındaki oynaklığın hem doğrudan hem de dolaylı kanallar üzerinden tüketici enflasyonunu etkilediği belirtilirken, maliyet baskılarının kontrol altında tutulmasının fiyat istikrarı hedefi açısından önemini koruduğu kaydedildi.
